«Ծիծաղում էր, ասում էր՝ ո՛չ, քույրս, որտեղի՞ց Նոբելյան մրցանակ, այդպիսի բան չի կարող լինել»․Հայազգի Նոբելյան մրցանակակրի քույրը՝ կատարվածի մասին

Բժշկագիտության եւ ֆիզիոլոգիայի ոլորտի 2021 թվականի Նոբելյան մրցանակակիր Արտեմ Փաթափությանի քույրը՝ Հուրի Փաթափությանը, երեկվանից աշխարհի տարբեր երկրներից բազմաթիվ զանգեր է ստանում: Արտեմի միակ ու սիրելի քրոջը նույնպես շնորհավորում են եղբոր մրցանակի առթիվ:

«Ալիք Մեդիա»-ի հետ զրույցում Հուրին անկեղծանում է. «Իմ եղբայրը շատ-շատ մրցանակներ է ստացել, դեռ անցյալ շաբաթ Իսպանիայում հեղինակավոր մրցանակ ստացավ: Բայց ես իրեն միշտ ասում էի՝ Արտե՛մ, այս բոլոր մրցանակները՝ մի կողմ, ես սպասում եմ Նոբելյան մրցանակի, դու մի օր Նոբելյան ես ստանալու: Ծիծաղում էր, ասում էր՝ ո՛չ, քույրս, որտեղի՞ց Նոբելյան մրցանակ, այդպիսի բան չի կարող լինել»:

Նոբելյան մրցանակի առաջադրվելու մասին տեղյակ չեն եղել ո՛չ Արտեմը, ո՛չ ընտանիքը: Երեկ կեսգիշերն անց՝ ժամը երկուսին, Նոբելյան կոմիտեից զանգահարել են ԱՄՆ՝ Փաթափությանի ծնողների բնակարան, լուրը հաղորդել: Ծնողները թեեւ լավ տիրապետում են անգլերենին, բայց չեն հասկացել, թե գիշերվա կեսին ինչ են խոսում հեռախոսի մյուս ծայրում: Անջատել են, նորից են զանգել: Երբ Արտեմի անունը լսել են, տվել են նրա տան հեռախոսահամարը: Ծնողները բնակվում են Լոս Անջելեսում, Արտեմը՝ Սան Դիեգոյում: Լուրը կայծակնային արագությամբ տարածվել է՝ Արտեմ Փաթափությանը ստացել է բժշկագիտության եւ ֆիզիոլոգիայի ոլորտի այս տարվա մրցանակը:Ardem & Luka Patapoutian

Արտեմ Փաթափությանը որդու՝ Լուկայի հետ հետեւում է Նոբելյան կոմիտեի ասուլիսին՝ մրցանակի լուրը ստանալուց հետո

«Շատ մեծ հպարտություն է մեզ համար, ուրախություն, հուզմունք: Ծնողներս, մեր բոլոր հարազատները, բարեկամները, ընկերները բնականաբար նույնպես ուրախ են»,- մեզ հետ զրույցում ասում է Հուրի Փաթափությանը, որ եղբոր հետ դեռեւս շատ կարճ է հասցրել խոսել, սպասում է՝ եղբայրը մի փոքր ազատվի շնորհավորանքների հեղեղից: Փոխարենն անընդհատ կապի մեջ է ծնողների հետ, որոնք նույնպես անդադար հեռախոսազանգեր են ստանում:

Արտեմ Փաթափությանի հայրը սփյուռքահայ գրող, թարգմանիչ, խմբագիր Սարգիս Վահագնն է։ Մայրը՝ Հայկուհի Աճեմյանը, Լիբանանում հայկական դպրոցի տնօրեն է եղել, ԱՄՆ փոխադրվելուց հետո հայկական դպրոցում ուսուցչուհի է աշխատել: Մտավորական ընտանիքում մեծացել են ուսմանը նվիրված երեք երեխաներ: Արտեմ Փաթափությանի եղբայրը՝ Արան, նույնպես գիտնական է, համակարգչային գիտությունների դոկտոր: Քույրը պատմում է, որ նա էլ բազմաթիվ հեղինակավոր գիտական մրցանակներ է ստացել: «100-ից ավելի գյուտերի հեղինակ է, նրա հետազոտությունները կիրառվում են նշանավոր համալսարաններում եւ փորձագիտական կենտրոններում: Նա դեռ Նոբելյան չի ստացել»,- ծիծաղում է, բայց քրոջ սիրտը վկայում է՝ գուցե մի օր Արան էլ առաջադրվի։

Հուրի Փաթափությանը անգլերեն լեզվի եւ գրականության մասնագետ է, Լիբանանում սիրված ուսուցչուհի է եղել, 25 տարի աշխատել է Եղիշե Մանուկյան ազգային վարժարանում, այժմ տարվա մի մասը Հայաստանում է անցկացնում: Չի բացառում, որ գուցե Արտեմն էլ մտածի Հայաստանի հետ ինչ-որ կերպ կապ պահելու մասին:

Patapoutian family
Patapoutian family

«Արտեմը Հայաստանում առաջին անգամ եղել է 12 տարեկանում, դեռեւս խորհրդային տարիներին պատանեկան ճամբարի է մասնակցել: 2016-ին Հայաստանի բժշկական համալսարանից հրավիրեցին, իր այս գյուտը, որի համար Նոբելյան մրցանակ ստացավ, դեռ այն ժամանակ ներկայացրեց Հայաստանում, մենք էլ էինք ներկա, շատ լավ ընդունեցին»:

Խոսելով եղբայրների՝ գիտության ճանապարհն ընտրելու մասին, Հուրին ասում է, որ գիտության հանդեպ նրանց սերը դեռեւս դպրոցում է դրսեւորվել, ընտանիքն էլ, բնականաբար, քաջալերել է:Patapoutian family

Հուրի, Արա եւ Արտեմ Փաթափությանները լիբանանյան ծովափին (1970)

«Մեր ընտանիքում գիտելիքը, ճշտապահությունը, ազնվությունը, կարգ ու կանոնն առաջնային են եղել: Ուսման, մնայուն արժեքների հանդեպ դաստիարակություն է եղել: Թե՛ Արան, թե՛ Արտեմն արդեն ունեին այդ հատկությունները. ճշտապահ, բծախնդիր, աշխատասեր էին, սպորտով էին զբաղվում: Անշուշտ, բնածին հատկություններն էլ իրենց դերն ունեին»,- ասում է երկու գիտնական եղբայրների քույրը:

Ara Patapoutian

Արա Փաթափությանը նույնպես Սան Դիեգոյում է բնակվում, տեղափոխվել է Բոստոնից: Փաթափության եղբայրները ԱՄՆ են գնացել Լիբանանից: Լիբանանում հայկական դպրոց են հաճախել՝ Հովակիմյան-Մանուկյան հայկական վարժարանը:

«Արան Լիբանանի ամերիկյան համալսարանն է ավարտել, Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին ուսումը շարունակելու նպատակով միակ ելքը ԱՄՆ գնալն էր, հետո Արտեմը գնաց, Լիբանանում ամերիկյան համալսարանում բժշկության գծով ուսումը թողեց եւ ԱՄՆ-ում շարունակեց:

Երկուսն էլ իրենց գիտական աստիճանները ստացել են ԱՄՆ-ում, տարբեր համալսարաններում: Նույն աշխատասիրությունը նաեւ այսօր ունեն»,- «Ալիք Մեդիա»-ին ասում է Հուրի Փաթափությանը:

1982-ից Արտեմ Փաթափությանը ղեկավարում է SCRIPPS գիտական հաստատության «Փաթափության փորձագիտական լաբորատորիա»-ն, դասախոս է նույն գիտական հաստատությունում, նաեւ տարբեր ակադեմիաների անդամ է: